“Waarom moet ik dit nu hebben? Ik ben er zó klaar mee.”

Veel professionele begeleiders herkennen deze worsteling. Cliënten die zich verraden voelen door hun lichaam. Mensen die leven met pijn, vermoeidheid, ziekte of andere lichamelijke beperkingen en voortdurend proberen te begrijpen waarom dit hen overkomt.
Soms is er een duidelijke medische verklaring. Soms spelen ook stress, verlies, trauma of andere levensomstandigheden een rol. En vaak blijft een deel van het verhaal onduidelijk.
Wat veel cliënten gemeen hebben, is dat zij niet alleen last hebben van hun klachten, maar ook van de manier waarop zij zich tot hun lichaam zijn gaan verhouden.
Hoe begeleid je iemand die vooral strijd voert met zijn lichaam?
En hoe help je iemand om opnieuw verbinding te maken met een lichaam dat voelt als een tegenstander?

Het lichaam als ingang

Binnen psychodrama werken we met rollen, relaties en ervaringen die zichtbaar worden gemaakt. Waar veel begeleidingsgesprekken vooral gericht zijn op begrijpen en verklaren, nodigt psychodrama cliënten uit om hun ervaring concreet en ervaarbaar te maken.

Wat gebeurt er wanneer het lichaam zelf een rol krijgt?

Het Body Atom, ontwikkeld door psychodramatherapeuten Violeta Azis en Alexandrina Milcheva, helpt cliënten om hun ervaring met hun lichaam in beeld te brengen. Niet alleen pijnlijke, zieke of afgewezen delen krijgen een plek, maar ook de gezonde, sterke en ondersteunende aspecten.
Dat blijkt vaak verrassend. Veel cliënten weten precies wat er niet goed gaat, maar staan zelden stil bij wat hun lichaam nog wél mogelijk maakt.
Door het lichaam zichtbaar te maken ontstaat een completer beeld: niet alleen van klachten, maar ook van kracht, steun en veerkracht.

Van klacht naar bredere relatie

Door aandacht te geven aan zowel kwetsbaarheid als kracht ontstaat vaak een breder perspectief. Het lichaam wordt dan niet alleen gezien als bron van klachten, maar ook als drager van mogelijkheden, hulpbronnen en veerkracht.
De focus verschuift daarmee van strijd naar meer begrip, zachtheid en samenwerking.

Wat betekent dit voor jouw werk?

Wanneer cliënten vastlopen in hun verhouding tot hun lichaam, ontstaat in gesprekken gemakkelijk de neiging om vooral te zoeken naar verklaringen of oplossingen. Psychodrama biedt een aanvullende ingang: het maakt ervaringen zichtbaar, concreet en voelbaar.
Door lichamelijke klachten, gevoelens, innerlijke reacties en gezonde delen een plek of rol te geven, verschuift het gesprek van “Wat is er mis met mijn lichaam?” naar “Hoe beleef ik mijn lichaam en hoe verhoud ik mij daartoe?”
Voor begeleiders betekent dit dat lichamelijke klachten niet alleen iets zijn om over te praten, maar ook een ingang worden om ervaringen te verkennen, nieuwe perspectieven te ontwikkelen en de veerkracht van cliënten te versterken.

En precies daar ligt een van de krachtige mogelijkheden van psychodrama.

Jezelf leren kennen via spel, projectie en verbeelding.

Wie we zijn, laat zich niet alleen begrijpen via nadenken, analyseren of verklaren. Soms leren we onszelf juist kennen op momenten waarop we spelen, creëren, improviseren of iets onverwachts projecteren op de wereld om ons heen.

Veel mensen herkennen een moment waarop er iets begint te schuren. Aan de buitenkant lijkt het leven misschien op orde, maar vanbinnen ontstaat een andere vraag: Leef ik nog vanuit wie ik werkelijk ben, of vooral vanuit wat nodig is geworden?

De vraag “Ben ik wie ik wil zijn?” gaat zelden over succes of perfectie. Vaker gaat het over echtheid. Over het gevoel dat er delen van jezelf op de achtergrond zijn geraakt in alle rollen die je vervult: de verantwoordelijke, de sterke, de helper, de aanpasser.

Juist daarom helpt alleen nadenken vaak niet genoeg. Sommige inzichten ontstaan pas wanneer er ruimte komt voor spel, verbeelding en spontaniteit. In een beeld, een object of een onverwachte associatie kan ineens iets zichtbaar worden wat moeilijk rechtstreeks onder woorden te brengen is.

Niet omdat een techniek de waarheid vertelt, maar omdat mensen via spel vaak eerlijker reageren dan via analyse alleen. Een deel van ons weet dingen voordat we ze kunnen uitleggen.

Dat maakt speels en creatief werken zo waardevol in persoonlijke ontwikkeling. Het haalt ons even weg uit controle, verwachting en automatische patronen. Daardoor ontstaat beweging. Mensen ontdekken opnieuw verlangens, kwaliteiten of gevoelens die lang op de achtergrond zijn gebleven.

Misschien gaat persoonlijke ontwikkeling uiteindelijk minder over iemand anders worden, en meer over dichter komen bij wie je al bent.

De vraag is dan niet alleen: Wie ben ik nu?
Maar ook: Wat in mij wil meer ruimte krijgen?

Wanneer je samen vertraagt en verder kijkt, wordt die spanning voelbaar. Cliënten beschrijven hoe ze twijfelen aan zichzelf, zich aanpassen in contact of reageren op manieren die achteraf niet passen bij wie ze willen zijn. Het is alsof ze zichzelf onderweg een beetje kwijtraken.

Als je daar dieper op ingaat, ontstaat er vaak verwarring. Wie ben ik eigenlijk? En wie wil ik zijn? Maar daar blijft het niet bij. Tegelijk speelt ook de vraag: hoe ziet de ander mij? En wat moet ik doen om gezien, gewaardeerd of erkend te worden?

Continue reading Ben ik wie ik wil zijn? Nr. 1. →

Je zit tegenover een cliënt die al drie sessies hetzelfde verhaal vertelt. Je luistert zorgvuldig, stelt vragen, vat samen — professioneel en betrokken. Maar er verandert weinig.
Of je staat in een teamoverleg waarin de spanning voelbaar is, maar niet wordt uitgesproken. Je probeert het gesprek open te breken, maar het blijft aan de oppervlakte. Iedereen doet zijn best — en toch blijft het vastzitten.

En ergens verschijnt die stille gedachte:
“Ik doe wat ik kan… maar het komt niet verder.”

Dit soort momenten zijn herkenbaar voor vrijwel iedereen die met mensen werkt. Niet omdat er iets misgaat, maar omdat je precies op het snijvlak zit van herhaling en verandering. Daar waar oude patronen zich laten zien — in cliënten, in teams, én in jezelf als professional.
Een cliënt die blijft rationaliseren, nodigt je uit om nog meer uit te leggen.
Iemand die aanvalt, kan maken dat jij gaat sussen of structureren.
En wie zich terugtrekt, roept de neiging op om te gaan invullen of trekken.

Iedere reactie is begrijpelijk. Logisch zelfs. En toch houden juist die logische reacties de situatie soms in stand.

Continue reading De kracht van beweging in vastgelopen gesprekken →